De emoties liepen hoog op bij de eerste werkdag van György
Dörner bij het Új Színház, het Nieuwe Theater in Boedapest, begin februari.
Voor de deur stonden, gescheiden door pakweg 200 man politie, demonstranten en
tegendemonstranten tegenover elkaar die elkaar voor ’smerige nazi’ en ’smerige jood’
uitscholden. Aanleiding tot het protest was het antisemitisme van de nieuwe
directeur. Dörner, wiens benoeming
er door de Boedapester burgemeester Tarlós persoonlijk doorheen werd gedrukt, ziet
het als zijn missie om ‘echte Hongaren’ in zijn theater hun stem terug te geven.
Hij wil de strijd aanbinden met de “gedegenereerde, zieke, neoliberale
Hongaarse theaterwereld”.
De benoeming van Dörner, een acteur die vooral bekend is als
stem van Mel Gibson in nagesynchroniseerde films, is zeker niet het eerste,
maar wel het meest spraakmakende geval van politiek ingrijpen in het beleid van
culturele instellingen in Hongarije. Sinds de rechtse Fidesz in 2010 een
overweldigende verkiezingsoverwinning haalde, is in tal van provinciale
theaters de leiding gewisseld en waait er een nationalistische wind door het
Hongaarse culturele leven.
Vrijwel alle theaters en musea zijn eigendom van de
gemeente, provincie of staat en iedere vijf jaar zijn het de politici die
beslissen over de herbenoeming van de leiding. Daarbij spelen de persoonlijke
visie en de contacten van bestuurders vaak een doorslaggevende rol. Niemand
kijkt er dan ook van op als een theater dat bekend stond om zijn moderne
voorstellingen plots alleen nog maar klassieke Hongaarse drama’s op de planken
zet.
