Verplichte drugstest voor alle pubers?

In het weekend leek het nog even een krankzinnig ballonnetje van zomaar een Fidesz-politicus: het idee om alle jongeren tussen 12 en 18, plus journalisten en parlementariërs, jaarlijks verplicht op drugs te testen. Dat het meer dan een ballonnetje was, bleek al uit het feit dat de Fidesz-fractie meteen aankondigde zich maandag, vandaag dus, over dit geniale voorstel te buigen, en, u raadt het al, het idee valt bij de fractie in vruchtbare aarde. "Wie dit voorstel niet steunt, steunt drugs," aldus fractieleider Antal Rogán.
Terwijl meer en meer Amerikaanse staten softdrugs vrijgeven, en Nederland bij wijze van spreke links en rechts wordt ingehaald omdat in die staten niet alleen de verkoop, maar ook de aanplant legaal is, wil Hongarije 'the war on drugs' dus verhogen. Eerder al zei Viktor Orbán dat Hongarije in 2020 'een drugsvrij land' zal zijn. In dat kader zijn de straffen in Hongarije ook behoorlijk verhoogd, zelfs voor mensen die alleen voor eigen consumptie drugs bij zich hebben. Orbán heeft duidelijk niets geleerd van de Amerikaanse prohibition, die tot de geboorte van de maffia leidde, of van de Amerikaanse war on drugs, die de drugsbendes tot ongekende proporties heeft laten groeien.
Als ouder vind ik het idee behoorlijk stuitend, want het is een openlijk biljet van onvermogen aan alle Hongaarse ouders. Ik betwijfel ook zeer of het Europese Hof voor de Rechten van de Mens te spreken zou zijn over een wet in deze geest. Iedere jongere is klaarblijkelijk schuldig aan drugsgebruik, tenzij hij via een test kan aantonen dat het niet zo is. Voorstanders zullen zeggen dat als je niets te verbergen hebt, je je ook geen zorgen hoeft te maken. Maar waar eindigt het als dit eenmaal begint? Bij maandelijkse verplichte zwangerschapstests, zoals in Roemenië onder het communisme? Bevolkingsgroei staat per slot van rekening ook hoog op de agenda van deze regering.
Even afgezien van al dit soort bezwaren: hoe omvangrijk is het probleem eigenlijk dat het om zulke drastische maatregelen vraagt? Hongarije behoort tot de landen met het laagste gebruik van softdrugs in Europa. Volgens cijfers van het Europese Monitoringscentrum voor Drugs en Drugspreventie gebruikte 5,7 procent van de Hongaarse jongeren in 2010 softdrugs. Die cijfers zijn al wat ouder, maar niets wijst erop dat dat sindsdien wezenlijk veranderd is. Zo'n 8,5 procent van de totale bevolking had destijds ooit in zijn leven wel eens softdrugs gebruikt. Ter vergelijking, in Spanje, een van de landen met het hoogste sofdrugsgebruik van Europa, gebruikte 17 procent van de jongeren in datzelfde jaar softdrugs en haast een derde van alle Spanjaarden had ooit in zijn leven wel eens softdrugs gebruikt.
Zet dat eens van tegen het alcoholgebruik onder jongeren in datzelfde jaar: 83,3 procent van alle Hongaarse jongeren tussen de 15 en de 24 had in 2010 alcohol gedronken (tegen 78,5 procent van de Spaanse jongeren. Wie geïnteresseerd is in de Nederlandse cijfers: wat softdrugsgebruik zitten Nederland pakweg midden tussen Hongarije en Spanje in, wat alcohol betreft staan we gelijk met de Hongaren. En dan zijn er natuurlijk nog drugs als cocaine, maar nog geen twee procent van de 15 tot 24 jarigen in Hongarije had dat in 2010 ooit gebruikt.
Kortom, nogmaals de vraag: waar hebben we het eigenlijk over? Over pakweg 7 procent van de Hongaarse jongeren tussen de 15 en de 24 die in een jaar wel eens met drugs, voornamelijk softdrugs, in aanraking komen (waarvan een deel misschien maar één keer een stickie heeft opgestoken). Heroïne zit niet in dit cijfer, maar dan hebben we het over fracties van procenten, dus dat telt niet echt. Daar staan dus ruim 83 procent van de jongeren tegenover die alcohol drinken. En vaak stevig ook. Omdat het goedkoper is dan bier drinken, grijpen Hongaarse jongeren namelijk al snel naar de echt sterke drank. Liefst thuis gestookt, want dat mag dankzij premier Orbán. Misschien opmerkelijk in dit verband dat jongeren nu al verplicht voorlichting krijgen op school over de gevaren van drugsgebruik, maar dat over de gevaren van alcohol geen kik wordt gegeven.
Los van de vraag wat nu eigenlijk erger is, cannabis of alcohol (en veel onderzoek wijst er echt op dat alcohol het grotere kwaad is): een jaarlijkse drugstest voor alle jongeren is dus als het schieten met een kanon op een mug. Een onbetaalbaar kanon op de koop toe. Het gaat volgens de website 444.hu om 725000 jongeren die getest zouden moeten worden, en dat zou volgens een door hen citeerde toxicoloog jaarlijks 43,5 miljard forint (145 miljoen euro) kosten. Ach, en nog een klein detail: met de huidige capaciteit van de laboratoria duurt het pakweg negentig jaar om alle tests te verwerken. Dat lijkt me geld en laboratoriumruimte die de Hongaarse gezondheidszorg echt beter kan besteden.
Het zou misschien toch handig zijn als de regeringspartij af en toe eerst een deskundige raadpleegde, alvorens met zulke plannen op de proppen te komen. Wat 444.hu kan, moet meneer Rógan toch ook kunnen: even de telefoon pakken om iemand te bellen die verstand van zaken heeft?

DRANK

Het is een gewoon beeld zondag- en maandagochtend in het park: lege wodka- en palinkaflessen in het gras, her en der de scherven van een wijnfles en lege bierblikjes. 's Avonds, tijdens de wandeling met de honden,ben ik ze nog tegengekomen, de jongens en meisjes die deze desolate resten achterlaten. Vijftien, zestien jaar oud, en een wodkafles aan de mond alsof ze hun hele leven niets anders gedaan hebben. Twee vijftienjarige meisjes, die steunend op elkanders schouders op wankele voet samen een fles sterke drank ledigen, veel deprimerender kan het niet worden.
Hoewel de overheid zich om drugs bezorgder maakt, zijn die voor Hongaarse jongeren niet echt een probleem. De jeugd zoekt het, net als veel volwassenen trouwens, eerder in drank. Mijn idee dat Hongaarse jongeren meer drinken dan hun Europese leeftijdsgenoten blijkt echter niet te kloppen. Blijkens een recent Europees onderzoek zitten ze redelijk op het Europese gemiddelde. Bij het onderzoek werd jongeren uit 35 landen gevraagd of ze in de afgelopen maand gedronken hadden. 59 procent van de Hongaarse jongeren blijkt regelmatig te drinken. In buurland Oostenrijk was dat 80 procent. Het Europese gemiddelde ligt op 61 procent
Wat het beeld bevordert dat Hongaarse jongeren meer drinken, is dat ze vooral op straat blijken te drinken. Voor kroegen en clubs hebben ze geen geld, zuiptenten en zuipschuren zijn hier nog niet doorgedrongen en om je bij pa en ma thuis op de bank vol te laten lopen, dat heeft in de meeste gezinnen geen pas.
Rest de straat, en, om het goedkoop te houden, de wodka- of palinkafles. Want dat blijkt wel uit het onderzoek: waar in de meeste jongeren vooral bier drinken, grijpen Hongaarse jongeren al snel naar de sterke drank, omdat je daarmee het goedkoopste uit bent. Voor een euro of acht heb je al een fles goedkope 'korte drank' zoals de Hongaren het noemen. Wat ook uit het onderzoek blijkt, is dat de Hongaarse jongeren die drinken, vaak straffer drinken dan hun leeftijdsgenoten elders. Een derde van de jongeren zegt iedere maand toch wel minstens een keer zeker vijf drankjes op een avond te nuttigen.
De regering heeft aangekondigd dat ze het drankgebruik van jongeren strenger wil gaan aanpakken. Een prima initiatief, al is de aanleiding opmerkelijk. Twee weken geleden werden drie meisjes doodgetrapt toen er paniek uitbrak in een discotheek in Budapest. Drank speelde daarbij, voor zover bekend, geen wezenlijke rol. Wel waren er veel te veel mensen binnen, en het zal niemand verbazen dat uit het politieonderzoek bleek dat tal van andere regels ook niet werden nageleefd. Dat schijnt bij dat soort gelegenheden standaard te zijn.
Maar ik ben benieuwd wat die strengere maatregelen gaan inhouden. Goed voorbeeld doet goed volgen, maar het besef dat alcohol minstens net zo gevaarlijk is als softdrugs, is bepaald niet breed doorgedrongen. Een van de eerste maatregelen van deze regering was een wet die het mensen toestaat om thuis voor eigen gebruik te stoken. Niet direct een teken aan de maatschappij dat je met alcohol voorzichtig aan moet doen.

De klassenleraar van mijn zoon is een aardige, en buitengewoon betrokken man, die op klassenuitstapjes geen alcohol wil zien. Dat hij ondertussen zelf wel een biertje nuttigt, helpt natuurlijk niet om dat verbod te handhaven. Over een paar weken heeft de klas een voorlichting over de gevaren van drugs, maar in een maatschappij waar alcohol echt een groter probleem is, zou voorlichting daarover me liever zijn.
Drinken in het openbaar schijnt verboden te zijn, heeft iemand in het park me wel eens verteld. Regelmatig zie ik 's avonds een politiewagen door het park rijden. Maar behalve dat die in het donker wel eens tegen onze zwarte hond is aangereden, zachtjes gelukkig, kan ik niet zeggen dat ik daar enig effect van zie. Ik heb die agenten nog nooit zien stoppen om de zuipende jongeren eens aan te spreken op hun gedrag.