Greep van Fidesz op media steeds sterker

Regeringscampagne tegen Sargentini

Een kinderlijk schoolmeisje dat ‘wow’ gebruikt op Facebook, een agente van de Amerikaanse ‘immigratiepartij-speculant’ Georg Soros en lid van een partij die is opgericht door de communistische CPN: de Hongaarse regeringsgezinde media laat dezer dagen weinig heel van Europarlementariër Judith Sargentini. Op tv, in de krant, op de radio, het internet en sinds deze week ook via door de regering gefinancierde reclameposters worden Hongaren bestookt met het kwaad dat Sargentini heet.
De aanvallen op Sargentini houden niet op en de aanleiding is haar rapport, dat het Europese parlement op 12 september aannam en dat uiteindelijk kan leiden tot de artikel 7 procedure die Hongarije het Europese stemrecht ontneemt. Een van de kritiekpunten daarin: de moeilijke positie van Hongaarse onafhankelijke media.
Volgens premier Viktor Orbán is die kritiek volkomen onterecht. Media kunnen volgens hem berichten wat ze willen. Gelijktijdig zegt hij openlijk dat het aantal onafhankelijke media omlaag moet om een einde te maken aan wat het – zijns inziens – overwicht aan liberale journalistiek.
Dat onafhankelijke media nog steeds min of meer kunnen schrijven wat ze willen, klopt, al wordt het wel moeilijker. Sommige werd de afgelopen jaren bijvoorbeeld de toegang tot het parlement ontzegd en sinds deze zomer zijn er restricties op berichtgeving over het privéleven van politici en hun familie. Dat maakt het lastiger om over bijvoorbeeld corruptie te berichten.
Maar sinds Orbán en regeringspartij Fidesz in 2010 aan de macht kwamen, zijn veel onafhankelijke media al verdwenen of opgekocht door Fidesz-getrouwe oligarchen. Dat proces is na de verkiezingen in april in een stroomversnelling geraakt. In luttele maanden sneuvelden een onafhankelijk dagblad, een weekblad en een radiostation en kreeg het aanvankelijk Fidesz-gezinde, maar sinds 2014 onafhankelijke conservatieve tv-station Hír-tv een nieuwe eigenaar die de redactie prompt weer vulde met regeringsgetrouwe journalisten.
Half september werd de grootste onafhankelijke nieuwssite, Index, gekocht door een huisvriend van Orbán. De journalisten hopen hun onafhankelijkheid te behouden en plaatsten een (inmiddels weer verdwenen) ‘onafhankelijkheidsmeter’ op de website zodat lezers de ontwikkelingen konden volgen. Maar jaren geleden overkwam hun collega’s bij nieuwssite Origo hetzelfde. Binnen luttele weken was de oude redactie verdwenen en deed inhoudelijk niets meer aan de oorspronkelijke website denken.
Russische media als Sputnik en Russia Today en Breitbart-achtige websites zijn voor Origo tegenwoordig vaste bronnen, de activiteiten van Soros en Brussel tegen Hongarije vaste thema’s en er gaat geen dag voorbij zonder dat de site schrikbarend nieuws over ‘migranten’ brengt. Nieuws waar de rest van de wereld soms nooit van heeft gehoord.
Zo berichtte Origo deze zomer over ‘Noord-Afrikaanse migranten’ die een ober in Praag mishandelden. De bijbehorende video haalde ook het Nederlandse nieuws, omdat het zeer een uit de hand gelopen Nederlands vrijgezellenfeestje betrof. De mishandeling was zo ernstig, dat de Tsjechische aanklager het later als moordaanslag kwalificeerde. Een van de feestgangers was een politieagent van Marokkaanse afkomst. Hij was ook één van de twee in de groep die zijn vrienden probeerde in te tomen.
‘Soros-agente’ Sargentini is het nieuwste thema. Hoewel de website van het Europese parlement duidelijk meldt dat de GroenLinks-politica is afgestudeerd op moderne geschiedenis met totalitaire regiems en democratisering als specialisatie, heeft ze volgens Origo ‘niet eens een diploma’. Haar belofte om samen met Transparency International te werken aan de bescherming van klokkenluiders en tegen corruptie is volgens de site een ‘schriftelijke eed van trouw’ aan Soros en GroenLinks, eind jaren tachtig ontstaan uit een samenwerking van drie linkse partijen, is niet meer of minder dan de CPN die in 1989 onder andere vlag doorstartte toen het communisme uit de gratie raakte.
Origo is bepaald niet het enige Fidesz-gezinde medium met dit soort al dan niet bewuste fouten. In september meldde website Hírmagazin dat moslims in Amsterdam een iconische kerk in brand hadden gestoken. De site had er zelfs een video bij. Vanwege de koeienletters ‘Amstelveen’ onder in beeld was die stad gemakshalve tot Amsterdamse deelgemeente gebombardeerd. Hírmagazin wist verder te melden dat moslims eerder hadden geëist dat de kerk afgebroken moest worden ten bate van een moskee. Dat moslims niets met de brand te maken hadden, de brandweer aan kortsluiting denkt en de kerk weliswaar een monument, maar niet echt iconisch is, mocht allemaal niet hinderen.

Essen wordt Fasten volgens M1

Ook de staatstelevisie, door veel kijkers volkomen vertrouwd als nieuwsbron, doet mee aan dit soort berichtgeving. Als illustratie van de voortschrijdende islamisering van West-Europa meldde het M1-journaal tijdens de ramadan dat de Duitse plaats Essen voor die gelegenheid door de gemeenteraad was omgedoopt in Fasten. Bron: een Duitse tegenhanger van De Speld.
Voor veel Hongaren is het enige andere nieuws dat ze zien de commerciële zender RTL, die zich sinds enkele jaren toelegt op serieuze verslaggeving over zaken als corruptie en de problemen in de gezondheidszorg. RTL is ook op het platteland zeer populair en staat dan ook hoog op het lijstje van media die Fidesz wil overnemen.


Gesloten of verkocht sinds 2010:

Onafhankelijke media die door regeringsgezinde ondernemers zijn opgekocht:
Origo, de grootste nieuwswebsite
Figyelö, voormalig liberaal, toonaangevend opinieweekblad
TV2, commerciële zender
Napi Gazdagság, economisch dagblad, inmiddels omgevormd tot regeringsdaglad Magyar Idök
Népszabadság, liberaal dagblad, na de verkoop gesloten.
Alle regionale dagbladen.
Hír-tv, conservatieve onafhankelijke nieuwszender.

In 2006 werd de destijds liberale krant Magyar Hírlap al gekocht door een zakenman die dicht bij Fidesz stond. Tegenwoordig geldt de krant als zeer conservatief.

Gesloten wegens financiële problemen:
Magyar Nemzet, conservatief onafhankelijk dagblad.
Heti Valász, conservatief onafhankelijk weekblad.
Lánchíd Radió, conservatief onafhankelijk radiostation.

Daarnaast werden alle publieke radio- en tv-zenders en het nationale persbureau MTI in 2015 in één staatsorganisatie ondergebracht die centraal het redactiebeleid bepaalt en het nieuws maakt.

Orbán vlucht vooruit

Slechts weinig demonstranten in Boedapest:"Bedankt Sargentini"

Het lijkt erop dat Viktor Orbán, in reactie op de aanname van het Sargentini rapport in het Europese parlement op 12 september, opnieuw de vlucht vooruit kiest door zich steeds openlijker op te werpen als de leider van een Europese coalitie van rechts-nationalistische partijen. In Hongarije zelf heeft het EP-besluit intussen helemaal niets veranderd: de oppositie is totaal machteloos en de uitbouw van de autoritaire partijstaat gaat onverdroten verder.

Drie recente Hongaarse nieuwsberichten illustreren dit laatste:

- De regering Orbán heeft bijna 6 miljard forint (18,5 miljoen euro) uitgetrokken voor een nieuwe affiche campagne. Bij eerdere campagnes werd bushaltes en reclameborden in het land volgeplakt met ‘regeringsinformatie’ tegen migranten, Brussel en de financier/filantroop George Soros. Gisteren verscheen een nieuw tv-spotje tegen Soros, Sargentini en Verhofstadt op de Facebook-pagina van de regering.

- Culturele instellingen in Hongarije die door de overheid worden gefinancierd zoals de Opera, nationale musea, het nationaal ballet enz., mogen op geen enkele manier meer met journalisten communiceren (individuele interviews, het uitbrengen van persverklaringen, het organiseren van persconferenties) zonder toestemming vooraf (48 uur) van het ministerie.

- Zoltán Spéder, de zakenman/miljonair achter de grootste nog overgebleven onafhankelijke nieuwssite index.hu, heeft zijn hele financiele belang in Index verkocht. Spéder was altijd een tussenfiguur die redelijk goede relaties met het Orbán regime probeerde te combineren met een onafhankelijke positie waarin een kritische website als Index paste. Een van de twee nieuwe eigenaren is een politicus van de christen democratische KDNP, een fractie binnen Orbán’s Fidesz-partij. En hoewel de redactie van index.hu hoopt op de oude voet verder te kunnen werken, stemmen eerder ervaringen met dit soort politieke overnames niet optimistisch.

Voor de goede orde: de drie berichten zijn van ná het EP besluit, maar ze zijn er niet het gevolg van. Al sinds de oneerlijke verkiezingen van april dit jaar, waarin Orbán een nieuwe tweederde zetelmeerderheid in het parlement wist te organiseren, worden de duimschroeven verder aangedraaid. In de afgelopen maanden zijn andere onafhankelijke media opgekocht en “kaltgestellt,” zijn plannen uitgelekt om de onafhankelijke Academie van Wetenschappen verder onder regeringscontrole te brengen en onderzoekinstellingen van de Academie op te heffen, zijn wetten aangenomen die de werkzaamheden van NGOs verder bemoeilijken, en wordt in regeringsgezinde media volop gezinspeeld op een op handen zijnde intensivering van de “Kulturkampf” met als doel het culturele en het wetenschappelijke leven verder te zuiveren van linkse en liberale invloeden.

Intussen zetten de Orbán-media onverdroten hun campagne voort die de Hongaren duidelijk moet maken dat West-Europa inmiddels in een staat van burgeroorlog leeft met islamitische en zwarte immigranten. Dagelijks publiceren ze berichten die meestal zwaar vertekend, soms ronduit gelogen zijn. De kerk die vorige week afbrandde in Amstelveen, waarschijnlijk door kortsluiting? Niet volgens Hir-Magazine, die zijn Hongaarse lezers voorhoudt dat deze unieke christelijke kerk door een menigte buitenlanders ("migránsok") in brand is gestoken en dat hun plaatselijke “leider” eist dat er op die plek nu een moskee wordt gebouwd.

Oppositie ingezakt

De Hongaarse oppositie is intussen op sterven na dood, en ook daar brengt het Sargentini rapport geen enkele verandering in. De centrum-rechtse oppositiepartijen wilden niet door Orbán voor landverraders worden uitgemaakt en spraken zich daarom tegen aanname van het Sargentini rapport uit (inclusief de LMP, officieel een groene partij en lid van de Groene fractie in het Europees Parlement). De linkse oppositiepartijen durfden openlijke steun voor sancties wel aan (hoewel dat er bij de socialisten nog even om hing), maar de gezamenlijke demonstratie voor een Europees Hongarije afgelopen zondag trok slechts een paar duizend mensen. De steun voor de oude oppositie is na de april-nederlaag volkomen ingezakt en hoewel onder Orbán-kritische Hongaren het Sargentini rapport over het algemeen met instemming is ontvangen, is er ook het wijdverbreide gevoel dat het te weinig en te laat is. De enige uitweg die de meesten voor zichzelf nog zien, is emigratie. Volgens het jongste onderzoek zijn, na de 800-duizend tot 1 miljoen Hongaren die het land inmiddels al hebben verlaten (8-10% van de bevolking), nog eens 1,2 -1,5 miljoen van plan om de koffers te pakken. Onder jongeren ligt het percentage potentiële emigranten zelfs op 41% ! Opvallend is ook dat een meerderheid nu expliciet zegt dat men weg wil om economische én politieke redenen.

Sterke man van het nieuwe Europa?

Het enige terrein waarop de aanname van het Sargentini rapport wel de nodige consequenties op korte termijn kan hebben, is de Europese politiek zelf. Nu een meerderheid van de Europese Christen Democraten van de EVP hun partijgenoot Orbán eindelijk de wacht hebben aangezegd, wordt het ook steeds minder ondenkbaar dat ze Fidesz uit de EVP zullen zetten. Orbán zelf loopt daar al op vooruit, zowel in de communicatie binnen zijn Fidesz partij, als in recente gesprekken met zijn Italiaanse en Oostenrijkse strijdmakkers van radicaal rechts Salvini en Strache. Zijn ambitie is nu, zo lijkt het, om na de Europese verkiezingen in mei volgend jaar als de nieuwe leider van nationalistisch rechts de EU te gaan leiden. Dat kan makkelijk te hoog gegrepen zijn (zie deze analyse in het Engels) en wie weet wat dat dan weer voor consequenties heeft voor zijn positie thuis.

(dit artikel verscheen eerder op www.sargasso.nl)